به گزارش گویای خبر به نقل از روابط عمومی شرکت نفت پاسارگاد، این بازدید با همراهی امیرحسین باقری، مدیرعامل شرکت نفت پاسارگاد، و جمعی از معاونان و مدیران واحدهای تخصصی برگزار شد. در این برنامه، باقری ضمن ارایه توضیحاتی جامع درباره فعالیت‌ها و پروژه‌های جاری شرکت، نقش راهبردی نفت پاسارگاد در زنجیره ارزش صنعت نفت و قیر کشور را تشریح کرد.

در جریان برنامه، داور نظری از مجتمع تهران شرکت نفت پاسارگاد و آزمایشگاه تخصصی این مجتمع بازدید کرد و با فرایندهای تولید، فعالیت‌های تحقیق و توسعه و پروژه‌های نوآورانه شرکت از نزدیک آشنا شد.

در ادامه، مدیر مجتمع تهران، مدیر تحقیق و توسعه، مدیر انرژی گزارشی از پروژه‌ها و طرح‌های نوآورانه، دانش‌بنیان و برنامه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی ارایه کردند و توضیحاتی درباره اقدامات شرکت در زمینه دیجیتال‌سازی و توسعه فناوری‌های نوین تولید بیان داشتند.

در این نشست، داور نظری بر نگاه مساله‌محور شستا به نوآوری و تحول دیجیتال تأکید کرد و نقش راهبردی شرکت نفت پاسارگاد در زنجیره ارزش صنعت نفت و قیر کشور را برجسته دانست. وی با اشاره به حمایت‌های نظام جمهوری اسلامی، مقام معظم رهبری و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از پروژه‌های نوآورانه، استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و نخبگان علمی کشور را کلید توسعه نوآوری و حرکت فناورانه شرکت‌ها دانست.

وی همچنین بر حمایت شستا و تاپیکو از طرح‌های دانش‌بنیان و نوآورانه تأکید کرد و توسعه همکاری‌های پژوهشی و دانشگاهی را از اولویت‌های اصلی مسیر تحول فناورانه برشمرد.

مدیران حاضر نیز در این نشست به بیان چالش‌های مسیر توسعه نوآوری و دیجیتال‌سازی پرداختند و پیشنهادهایی برای تسریع در اجرای پروژه‌های فناورانه، توسعه همکاری‌های پژوهشی و ارتقای بهره‌وری شرکت مطرح کردند.

در پایان، معاون نوآوری و اقتصاد دانش‌بنیان شستا با قدردانی از اقدامات انجام‌شده در شرکت نفت پاسارگاد، بر ضرورت تداوم حرکت در مسیر فناوری‌های نوین، حمایت از ایده‌های خلاق و توسعه پروژه‌های دانش‌بنیان با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی تأکید کرد و آمادگی شستا را برای پشتیبانی از طرح‌های نوآورانه شرکت نفت پاسارگاد اعلام کرد.

نوشته <ul> <li> <h6>شستا در مسیر نوآوری و تحول دیجیتال؛</h5> </li> <li><strong>بازدید معاون نوآوری و اقتصاد دانش‌بنیان شستا از شرکت نفت پاسارگاد</strong></li> </ul> اولین بار در گویای خبر. پدیدار شد.

به گزارش گویای خبر به نقل از روابط عمومی شرکت فولاد مبارکه اصفهان، اجرای اعتبارنامه مالیاتی 5 هزار میلیارد تومانی قانون جهش تولید دانش‌بنیان با تشکیل دبیرخانه فولاد هوشمند در دانشگاه اصفهان مهم‌ترین خبری بود که سعید زرندی مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در گفت‌وگو با خبرنگار فولاد روز دوشنبه 3 شهریورماه 1404 در شصت‌ویکمین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی که با حضور استاندار اصفهان و معاون پژوهشی وزیر علوم در دانشگاه اصفهان و جمعی از مدیران حوزه‌های علمی و فناوری صنایع و دانشگاه‌های کشور برگزار شد، اطلاع‌رسانی کرد.

تحول در صنایع بزرگ، بدون پیوند عمیق با دانش و پژوهش امکان‌پذیر نیست. در دنیای امروز، تحقیق و توسعه (R&D) به ستون فقرات رقابت‌پذیری صنایع بدل شده و کشورهایی که توانسته‌اند میان صنعت، دانشگاه و فناوری پیوندی پایدار برقرار کنند، در صف نخست پیشرفت صنعتی قرار گرفته‌اند. صنعت فولاد نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ صنعتی که علاوه بر نقش حیاتی در اقتصاد ملی، در مواجهه با چالش‌های جهانی همچون کاهش مصرف انرژی، مدیریت منابع آب و حرکت به‌سوی تولید کم‌کربن، بیش از هر زمان دیگر به پشتوانه علمی و پژوهشی نیازمند است.

در چنین بستری، اعلام خبر مشارکت ۵ هزار میلیارد تومانی فولاد مبارکه در طرح‌های تحقیق و توسعه، نه‌تنها یک اتفاق مهم برای این شرکت، بلکه نقطه عطفی برای همکاری صنعت و دانشگاه در کشور محسوب می‌شود. این اقدام در چارچوب قانون «جهش تولید دانش‌بنیان» و با محوریت دانشگاه اصفهان و دبیرخانه «فولاد هوشمند» طراحی شده است؛ مدلی که می‌تواند به الگویی ملی برای بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز علمی در حل مسائل کلیدی صنعت تبدیل شود.

آن‌چه اهمیت این رویداد را دوچندان می‌کند، نگاه آینده‌نگر فولاد مبارکه به موضوع تحقیق و توسعه است. این شرکت طی سال‌های اخیر با سرمایه‌گذاری در حوزه‌های متنوعی همچون کاهش مصرف آب در فرایند تولید، حرکت به‌سوی فولاد سبز، توسعه فناوری‌های نو، دیجیتال‌سازی و هوش مصنوعی، نشان داده است که پژوهش را نه یک فعالیت جانبی، بلکه یک راهبرد محوری برای بقا و رشد در بازارهای جهانی می‌داند. کاهش مصرف آب به ۲.۵ لیتر برای تولید هر کیلوگرم فولاد (کمتر از میانگین جهانی) و سرمایه‌گذاری در ده‌ها طرح نوآورانه و پایان‌نامه دانشگاهی، تنها بخشی از نتایج این رویکرد است.

تجربه‌های موفق جهانی نیز مؤید این مسیر است. شرکت‌هایی مانند آرسلورمیتال و پوسکو سال‌هاست با ایجاد شبکه‌های گسترده تحقیق‌وتوسعه، سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها و تمرکز بر فناوری‌های نوظهور، آینده صنعت فولاد را بازآفرینی کرده‌اند. فولاد مبارکه نیز با حرکت به سمت مدل چندسطحی نوآوری و ایجاد اکوسیستم پویا، نشان داده است که آماده است تا در صف اول این تحولات جهانی قرار گیرد.

این سرمایه‌گذاری ۵ هزار میلیاردی، علاوه بر آثار مستقیم بر ارتقای بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها، فرصتی کم‌نظیر برای دانشگاه‌ها و پژوهشگران کشور ایجاد می‌کند تا نقش فعال‌تری در حل مسائل واقعی صنعت ایفا کنند و هم‌زمان زیرساخت‌های علمی خود را توسعه دهند. به بیان دیگر، این طرح نه‌تنها پاسخی به نیازهای صنعتی فولاد مبارکه است، بلکه زمینه‌ساز ارتقای سطح پژوهش‌های دانشگاهی و تجاری‌سازی دانش در کشور خواهد بود؛ اقدامی برد-برد برای صنعت و دانشگاه.

بی‌تردید اجرای این پروژه، اگر با انسجام مدیریتی و تقسیم کار ملی همراه شود، می‌تواند به الگویی برای سایر صنایع کشور بدل شود و نشان دهد که پیوند واقعی میان «دانش» و «تولید» چگونه می‌تواند به خلق ارزش پایدار و تقویت اقتصاد ملی منجر شود. فولاد مبارکه با این گام بلند، بار دیگر جایگاه خود را نه‌تنها به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد کشور، بلکه به‌عنوان پیشگام نوآوری و حکمرانی صنعتی در منطقه تثبیت کرده است.

 گروه فولاد مبارکه در حوزه‌های پژوهشی و حوزه‌های نوآوری اقدامات زیادی انجام داده است

سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، در این اجلاس گفت: گروه فولاد مبارکه به‌صورت جدی در حوزه‌های پژوهشی و حوزه‌های نوآوری وارد شده و اقدامات زیادی انجام داده است.

 وی در ادامه افزود: مطالعات و اقدامات تحقیقاتی فولاد مبارکه در زمینه بهینه‌سازی مصرف آب و تولید فولاد سبز مؤثر بوده، به‌طوری‌که فولاد مبارکه توانسته میزان مصرف آب خود به‌ازای تولید هر کیلوگرم فولاد را به ۲.۵ لیتر برساند؛ این در حالی است که میزان متوسط مصرف آب به‌ازای تولید هر کیلوگرم فولاد در جهان حدود ۴ تا ۴.۵ لیتر است.

 کاهش مصرف آب فولاد مبارکه یکی از نتایج همکاری با مراکز علمی و دانشگاهی است

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با بیان اینکه کاهش مصرف آب یکی از نتایج همکاری فولاد مبارکه و مراکز علمی و دانشگاهی است، خاطرنشان کرد: نکته قابل‌توجه اینجاست که برای تولید یک کیلوگرم هندوانه ۳۰۰ لیتر آب مصرف می‌شود و برای تولید برخی محصولات کشاورزی این میزان مصرف چند برابر بیشتر است؛ بنابراین فولاد مبارکه نشان داده که از طریق اقدامات پژوهش‌محور می‌تواند در حوزه بهره‌وری تولید در منطقه‌ای کم‌آب موفقیت حاصل کند.

حمایت 34 میلیارد تومانی فولاد مبارکه از تیم‌های شتاب‌دهنده

زرندی با تأکید بر اهمیت نوآوری باز برای گروه فولاد مبارکه گفت: اقدامات متعددی در این زمینه در حال انجام است، به‌طوری‌که CVC فولاد مبارکه یکی بزرگ‌ترین و پیشروترین مجموعه‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر در حوزه‌های نوآوری است و در حوزه آموزش و پژوهش نیز اقدامات بسیاری در فولاد مبارکه شکل گرفته است. به‌عنوان مثال، سامانه پژوهشی را راه‌اندازی و تاکنون قراردادهای زیادی با دانشگاه‌ها و مراکز علمی و پژوهشی تعریف کرده‌ایم.

وی عنوان کرد: در حوزه CVC با بررسی بیش از هزار طرح پژوهشی، در ۴۰ طرح نوآورانه، عمدتاً مرتبط با صنعت فولاد، سرمایه‌گذاری کرده‌ایم. در حوزه شتاب‌دهنده‌ها نیز سرمایه‌گذاری و در حوزه پایان‌نامه‌های دانشگاهی با ۲۰ دانشگاه برتر کشور قرارداد منعقد کرده‌ایم. در این زمینه تا کنون۲۴۲۱ طرح واصل شده و ۱۱۵۵ طرح مورد پذیرش قرار گرفته که ۳۰ درصد آن‌ها در مقطع دکتری و ۷۰ درصدشان در مقطع کارشناسی ارشد است و قراردادهای آن‌ها تهیه شده است. در زمینه شتاب‌دهنده‌های مختلف نیز ۲۵ تیم را مورد حمایت قرار داده و در این بخش به میزان ۳۴ میلیارد تومان حمایت کرده‌ایم.

اختصاص 50 میلیارد تومانی گرنت به پارک‌های علمی و فناوری کشور از سوی فولاد مبارکه

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه ابراز داشت: فولاد مبارکه گرنت‌های بنیاد ملی نخبگان را حمایت، ۳۴ تیم را پشتیبانی و ۵۰ میلیارد تومان حمایت مالی انجام داده است؛ همچنین به برخی پارک‌های علم و فناوری کشور گرنت اعطا کرده و به ۳۰ طرح پژوهشی در پارک‌های علمی و فناوری حدود ۵۰ میلیارد تومان اختصاص داده‌ایم. این در حالی است که مراکز نوآوری فولاد مبارکه را در دانشگاه‌های مختلف کشور همچون دانشگاه تهران و دانشگاه اصفهان ایجاد کردیم.

وی از اساتید دانشگاه برای بازدید از صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر فولاد مبارکه دعوت کرد و گفت: فولاد مبارکه تلاش کرده تا در اکثر دانشگاه‌ها حضور داشته باشد؛ به‌طوری‌که در مساحتی بالغ‌بر 6 هزار و ۱۰۰ متر مرکز نوآوری ایجاد کرده و همچنین در 2 هزار و ۷۰۰ متر کارگاه‌های توسعه فناوری و در ۵۰۰ متر آزمایشگاه‌های تخصصی راه‌اندازی کرده است.

افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها در گرو پژوهش و نوآوری

زرندی با بیان این که اقدامات فولاد مبارکه در راستای گسترش مراکز پژوهش و نوآوری بسیار گسترده است، اما کافی نیست، تصریح کرد: در دوره جدید با هدف پاسخ به این پرسش که فولاد مبارکه چه حرف جدیدی در حوزه نوآوری می‌تواند داشته باشد، جلسات زیادی با متخصصان در حوزه تحقیق و پژوهش و سرمایه‌گذاری خطرپذیر برگزار کرده‌ایم.

وی اظهار داشت: به‌طورقطع اقداماتی که فولاد مبارکه در زمینه پژوهش و نوآوری انجام داده منجر به افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و افزایش درآمدها شده است. گروه فولاد مبارکه بزرگ‌ترین مجموعه فولادی ایران است و بیش از یک‌سوم فولاد کشور را تأمین می‌کند. این گروه در ۱۵ استان کشور فعالیت داشته و نزدیک به ۸.۵ میلیون تن ورق تولید کرده است.

موفقیت فولاد مبارکه برای دریافت گواهینامه بین‌المللی مدیریت انتشار گازهای گلخانه‌ای

زرندی با تأکید بر این که گروه فولاد مبارکه از ظرفیت‌های زیادی در همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز علمی برخوردار است، اضافه کرد: در زمینه تحقیق و پژوهش سرمایه‌گذاری‌های زیادی انجام شده اما همه این اقدامات باید در قالب یک برنامه کلان و هدفمند جایابی شود. پتنت‌هایی در گذشته وجود داشته، اما ثبت و عرضه آن‌ها مشخص نبوده است. باید از جایگاه بالاتری به موضوع نگاه کنیم تا مراکز علمی، پژوهشی و پارک‌های فناوری ما به تغییرات مثبت و ملموس منجر شوند.

وی برنامه‌های فعلی گروه فولاد مبارکه در حوزه نوآوری را در حال بازنگری دانست و عنوان داشت: اگر تغییرات لازم در این حوزه را ایجاد نکنیم، محکوم به حذف از رقابت‌ها در عرصه بین‌المللی هستیم. دوران درآمدزایی آسان به پایان رسیده و قواعد بازار جهانی در حال تغییر است. از سال ۲۰۳۰، در صورت اتخاذ نکردن تدابیر اساسی در حوزه صنعت سبز، حتی در صادرات فولاد با چالش مواجه خواهیم شد. امروز نیز فولاد مبارکه موفق به دریافت گواهینامه بین‌المللی مدیریت انتشار گازهای گلخانه‌ای و رد پای کربن شد، اقدامی که می‌تواند تمام ارکان یک سازمان را متحول سازد.

حرکت به سمت مدل چندسطحی نوآوری و ایجاد اکوسیستم پویا

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه حوزه‌های دیجیتال‌سازی و هوش مصنوعی را یکی از کلیدی‌ترین محورهای تحول در صنعت فولاد معرفی کرد و گفت: کارخانه‌های بزرگ فولادسازی جهان تمام فرایندها و طراحی‌های خود را با کمک هوش مصنوعی انجام می‌دهند؛ در بازدید از واحدهای مطرح جهان، پیشرفت‌های چشم‌گیری در این حوزه مشاهده کرده‌ایم؛ تغییر زنجیره تأمین جهانی و ناکارآمدی مدل‌های سنتی تحقیق‌وتوسعه باعث شده حرکت به سمت مدل چندسطحی نوآوری و ایجاد اکوسیستم پویا ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای ماندن در عرصه رقابت باشد.

وی با اشاره به اقدامات شرکت‌های رقیب فولادسازی جهان یادآور شد: آرسلورمیتال با شبکه‌ای شامل ۱۳ مرکز تحقیق‌وتوسعه در حوزه‌های فولاد خودرویی، انرژی و زیرساخت، فعالیت داشته و در استارت‌آپ‌ها و فناوری‌های نوظهور، خصوصاً فولاد سبز و کاهش کربن، سرمایه‌گذاری کرده است. پوسکو نیز نوآوری‌های خود را در یک مرکز تخصصی بررسی و سپس به خطوط تولید وارد می‌کند. امروز تولید بدون کربن و استفاده از هیدروژن سبز به اولویت جهانی تبدیل شده است.

فولاد مبارکه پیشرو در اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان

زرندی ادامه داد: ما باید در مسیر رسیدن به افق‌های بهره‌وری و کاهش هزینه و سرمایه‌گذاری روی کلان‌روندهای صنعت فولاد حرکت کنیم؛ اگر در این روندها عقب بمانیم، فاصله ما با رقبا زیادتر خواهد شد. تمرکز بر نوآوری باز و همکاری با بازیگران بین‌المللی ضروری است و مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها می‌توانند پل اتصال ما به این ظرفیت جهانی باشند.

وی در تشریح یکی از پروژه‌های مهم همکاری صنعت و دانشگاه که توسط گروه فولاد مبارکه رقم خورده است، خاطرنشان کرد: فولاد مبارکه با همراهی وزارت علوم، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و هلدینگ پتروشیمی خلیج‌فارس، تفاهمی برای پیشبرد فضای تحقیق‌وتوسعه کشور امضا کرد و براساس قانون جهش تولید دانش‌بنیان، مقرر شد ۵ هزار میلیارد تومان در صورت همراهی وزارت علوم و معاونت علمی سرمایه‌گذاری شود و از اعتبار مالیاتی نیز بهره ببریم.

تقسیم اعتبار مالیاتی 5 همتی با محوریت دانشگاه اصفهان

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه ادامه داد: طراحی اولیه این پروژه به دانشگاه اصفهان سپرده شده تا به‌عنوان محور هماهنگ‌کننده از توان تمام دانشگاه‌ها استفاده کند. با تقسیم کار انجام‌شده، 3 تا 4 موضوع زمین‌مانده در حوزه فناوری بررسی می‌شود و اساتید دانشگاه‌ها روی این محورها فعالیت خواهند داشت. این الگو می‌تواند نمونه‌ای موفق از همکاری موفق صنعت و دانشگاه باشد.

وی در پایان تأکید کرد: ساختار اولیه برای اجرای این تفاهم‌نامه طراحی شده و اجرای آن در سال جاری آغاز خواهد شد تا هم از اعتبار مالیاتی بهره‌مند شویم و هم نمونه‌ای عملی از پیوند صنعت و دانشگاه ایجاد کنیم. این فرصت بزرگی برای فولاد مبارکه است تا جایگاه خود را در عرصه نوآوری و فناوری صنعتی ارتقا دهد.

معاون پژوهشی وزارت علوم تصریح کرد:

فولاد مبارکه در حوزه سرمایه‌گذاری برای تحقیق و توسعه پیشگام است

پیمان صالحی، معاون پژوهشی وزارت علوم نیز در حاشیه شصت‌و‌یکمین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی سراسر کشور گفت: قانون جهش تولید دانش‌بنیان یکی از قانون‌های بسیار مترقی است که در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید.

وی تصریح کرد: ماده‌های ۱۱ و ۱۳ این قانون ازجمله بندهای مهم در خصوص تحقیق‌وتوسعه است. ماده ۱۳ این قانون می‌گوید درصورتی‌که شرکت‌های دولتی و خصوصی، قرارداد تحقیق‌وتوسعه با دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقی و پژوهشی و دانش‌بنیان منعقد کنند، این مبلغ را می‌توانند از محل مالیات پرداخت کنند که به‌عنوان مشوق مالیاتی محسوب می‌شود.

به گفته معاون پژوهشی وزارت علوم، فولاد مبارکه در این زمینه پیشگام بوده و در تفاهم‌نامه‌ای که با وزارت علوم و معاونت علمی و فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری امضا کرده، مقرر است تا سقف ۵ هزار میلیارد تومان در حوزه مشوق‌های مالیاتی و مسئولیت‌های اجتماعی قراردادهایی منعقد شود که در بخش تحقیق‌وتوسعه و توسعه زیرساخت‌ها خواهد بود.

دانشگاه‌ها ضمن نقش‌آفرینی بتوانند نسبت به تجهیز فضای علمی خود اقدام کنند

وی خاطرنشان کرد: طبق مذاکرات انجام‌شده، مقرر شد یکی از دانشگاه‌ها مأموریت تقسیم کار ملی را بر عهده بگیرد که با توجه به شناختی که نسبت به دانشگاه اصفهان و نگاه ملی ریاست آن وجود داشت، بنا بر آن شد تا موضوعات تبدیل به RFP شود و از طریق دبیرخانه «فولاد هوشمند» اقدامات لازم دنبال و این تقسیم کار در سطح ملی شکل گیرد. این فعالیت یک اقدام برد-برد است، زیرا هم مشکلات فولاد مبارکه حل خواهد شد و هم دانشگاه‌ها ضمن نقش‌آفرینی می‌توانند جهت تجهیز فضای علمی خود اقدام کنند.

استاندار اصفهان مطرح کرد:

ورود جدی فولاد مبارکه به حوزه انرژی‌های نو و اقدامات ارزشمند در این زمینه

به گزارش خبرنگار فولاد، استاندار اصفهان هم در این اجلاس گفت: پژوهشگران ما بسیار توانمندند و با موضوعات روز آشنایی کامل دارند؛ اما ارتباط آن‌ها با تصمیم‌سازان کم‌رنگ است. گاهی تصمیماتی در جلسات اتخاذ می‌شود که همه مسیرها را تغییر می‌دهد، درحالی‌که اگر نتایج تحقیقات دانشگاهی وارد فرایند تصمیم‌گیری شود، از بروز بسیاری مشکلات جلوگیری می‌شود. باید آسیب‌شناسی کرد که چرا این پژوهش‌های ارزشمند وارد تصمیم‌سازی در سطح ملی و استانی نمی‌شود.

مهدی جمالی‌نژاد افزود: در استان اصفهان، با اولویت‌بندی مشخص و آگاهانه به پیش می‌رویم و سه اولویت اصلی برای آینده این استان توسعه گردشگری، تبدیل به هاب هوش مصنوعی کشور و گسترش انرژی‌های نو است. خوشبختانه فولاد مبارکه در حوزه انرژی‌های نو به شکل جدی وارد شده و اقدامات ارزشمندی انجام داده است.

وی تصریح کرد: برای اصفهان چشم‌انداز مشخصی داریم و با برنامه حرکت می‌کنیم، اما همچنان نگرانی‌هایی وجود دارد. از شما می‌خواهم که ما را در هدایت و استفاده از نتایج پژوهش‌ها در تصمیم‌گیری‌های مهم یاری کنید تا حاصل تلاش محققان، به پیشبرد اهداف توسعه‌ای استان و کشور منجر شود.

نوشته نگاه آینده‌نگر فولاد مبارکه به «تحقیق و توسعه» با سرمایه‌گذاری 5 هزار میلیارد تومانی اولین بار در گویای خبر. پدیدار شد.

 گویای خبر – این مقاله به تحلیل جایگاه یوتیلیتی‌ها در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس (عسلویه) می‌پردازد و سه شرکت اصلی تأمین‌کننده این خدمات—دماوند، مبین و فجر—را به‌عنوان هسته‌های حیاتی این زیست‌بوم صنعتی بررسی می‌کند. ضمن مرور وضعیت موجود، مقاله به مقایسه تطبیقی با الگوهای جهانی (تگزاس و قطر)، چالش‌ها، فرصت‌ها و سناریوهای آینده می‌پردازد. نتیجه‌گیری نشان می‌دهد که آینده یوتیلیتی‌های عسلویه وابسته به حرکت به سوی مدل‌های ترکیبی، دیجیتال‌سازی و انرژی‌های پایدار خواهد بود.

منطقه عسلویه در جنوب ایران، بزرگ‌ترین خوشه پتروشیمی و گازی خاورمیانه محسوب می‌شود. این منطقه نه تنها قلب تپنده صنعت گاز ایران بلکه موتور محرک تولید محصولات پتروشیمی کشور است. اما آن‌چه کمتر دیده می‌شود، سیستم گسترده‌ای از واحدهای جانبی است که به نام یوتیلیتی‌ها شناخته می‌شوند: واحدهایی که برق، بخار، آب صنعتی، گاز، هوا و سیستم‌های تصفیه پساب را برای ده‌ها مجتمع پتروشیمی فراهم می‌کنند.

بدون این شریان‌های پنهان، تولید در عسلویه نه تنها کاهش می‌یابد بلکه در عرض چند ساعت متوقف خواهد شد. بنابراین بررسی نقش، ساختار و آینده یوتیلیتی‌ها، امری ضروری برای شناخت تاب‌آوری و پایداری صنعت پتروشیمی ایران است.

یوتیلیتی‌ها؛ تعریف و اهمیت

یوتیلیتی‌ها در صنایع پتروشیمی به مجموعه خدمات زیربنایی گفته می‌شود که فرآیند تولید بدون آنها امکان‌پذیر نیست. این خدمات شامل:

– تولید و توزیع برق،

– تولید بخار و هوای فشرده،

– تأمین آب صنعتی و آب خنک‌کن،

– سیستم‌های جمع‌آوری و تصفیه پساب،

– مدیریت گازهای سوختی و خوراک.

در حقیقت، یوتیلیتی‌ها حکم قلب و ریه‌های صنعت را دارند: بدون جریان پایدار انرژی و آب، هیچ واکنش شیمیایی و هیچ خط تولیدی فعال نمی‌ماند.

بازیگران اصلی در عسلویه

۱- دماوند انرژی عسلویه

دماوند مسئولیت تأمین خدمات پایه برای فاز دوم منطقه ویژه پارس جنوبی را برعهده دارد. این شرکت ظرفیت انتقال گاز بیش از ۳ میلیون نرمال متر مکعب در ساعت و تولید گسترده برق و بخار را مدیریت می‌کند. پروژه تصفیه پساب و اتصال به شبکه ملی برق، از اقدامات کلیدی این شرکت است.

۲- مبین انرژی خلیج فارس

مبین با سهمی معادل ۳۱ درصد از تأمین یوتیلیتی پتروشیمی‌های کشور، نقشی بی‌بدیل دارد. این شرکت خدمات خود را به مجتمع‌هایی چون نوری، آریاساسول، زاگرس و جم ارائه می‌دهد. مبین رکورد تولید هفت‌ساله بدون وقفه را به نام خود ثبت کرده و نمونه‌ای از پایداری عملیاتی به‌شمار می‌رود.

۳- فجر انرژی خلیج فارس

این شرکت در ماهشهر قرار دارد اما به‌عنوان یکی از سه محور یوتیلیتی جنوب کشور، با ظرفیت اسمی ۱۴۹۵ مگاوات برق و راندمان بالای ۵۱ درصد (بالاتر از میانگین ملی) شناخته می‌شود. طرح توسعه آب‌شیرین‌کن ۵۰۰ هزار مترمکعبی فجر، نقشی کلیدی در امنیت آبی صنعت و منطقه دارد.

مدل متمرکز در برابر مدل هیبریدی

مدل عسلویه بر پایه تمرکز یوتیلیتی‌ها شکل گرفته است: یعنی شرکت‌های بزرگ، خدمات را به صورت یکپارچه به چندین مجتمع ارائه می‌دهند. این مدل، مزایای اقتصادی دارد اما ریسک آسیب‌پذیری بالا نیز به همراه می‌آورد. یک اختلال در یک نیروگاه یا خط بخار می‌تواند کل زنجیره تولید را متوقف کند.

در مقابل، در برخی مناطق جهان (مثلاً تگزاس) مدل هیبریدی اجرا می‌شود: هر مجتمع بخشی از خدمات حیاتی را مستقل تولید می‌کند و خدمات پرهزینه‌تر به‌صورت مشترک دریافت می‌شود. این الگو انعطاف‌پذیری بالاتری در شرایط بحران ایجاد می‌کند.

مقایسه تطبیقی: عسلویه، تگزاس و قطر

تگزاس: ترکیب سیستم‌های متمرکز و پراکنده، استفاده گسترده از انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های هوشمند.

قطر: مدل متمرکز مشابه عسلویه، اما با سرمایه‌گذاری عظیم روی سیستم‌های پشتیبان و ذخیره‌سازی انرژی.

عسلویه: مزایای مقیاس بالا را دارد اما فاقد انعطاف‌پذیری و Redundancy کافی است؛ موضوعی که در بحران‌های برق و گاز اخیر کشور برجسته شده است.

آینده‌نگری فناورانه

۱- دیجیتال‌سازی: بهره‌گیری از هوش مصنوعی و سیستم‌های SCADA یکپارچه برای پیش‌بینی مصرف و جلوگیری از بحران.

۲- تجدیدپذیرها: استفاده از انرژی خورشیدی و بادی برای کاهش فشار در زمان پیک مصرف.

۳- آب‌شیرین‌کن‌های هوشمند: ترکیب فناوری‌های نوین اسمز معکوس با بازیافت پساب برای مدیریت پایدار منابع آب.

سناریوهای آینده (۱۴۰۵–۱۴۱۰)

سناریوی رشد پایدار: سرمایه‌گذاری در دیجیتال‌سازی و Redundancy → عسلویه به هاب انرژی پایدار خاورمیانه تبدیل می‌شود.

سناریوی بحرانی: تداوم مدل فعلی بدون اصلاح → هر اختلال می‌تواند زنجیره تولید و صادرات را مختل کرده و میلیاردها دلار خسارت به بار آورد.

سناریوی سبز-دیجیتال: حرکت به سمت انرژی پاک و پایش هوشمند → عسلویه به اکوسیستم صنعتی-اجتماعی پایدار بدل خواهد شد.

مسوولیت اجتماعی و زیست‌محیطی

یوتیلیتی‌ها علاوه بر تأمین انرژی، مسوولیت اجتماعی مهمی نیز برعهده دارند. نمونه آن تأمین آب غیرشرب توسط مبین انرژی در تابستان‌های داغ برای روستاها و فضای سبز شهری است. همچنین تصفیه پساب توسط دماوند، گامی در جهت کاهش فشار بر منابع محدود آبی خلیج فارس است.

یوتیلیتی‌های عسلویه، نه صرفاً واحدهای جانبی بلکه ستون‌های پایداری صنعت پتروشیمی ایران هستند. آینده این زیرساخت‌ها، در گرو گذار از مدل صرفاً متمرکز به ترکیبی انعطاف‌پذیر، دیجیتال و پایدار است. اگر این تحول صورت گیرد، عسلویه می‌تواند نه تنها یک مگاپروژه صنعتی بلکه یک اکوسیستم پایدار جهانی در حوزه انرژی شود.

نوشته یوتیلیتی‌های عسلویه؛ ستون فقرات نادیده صنعت پتروشیمی ایران اولین بار در گویای خبر. پدیدار شد.