گردشگری؛ پیشران ثبات اجتماعی و بازسازی امید ملی در روزهای التهاب
محمد فرزاد میرزایی قلعه در یادداشتی سیاستی، گردشگری را یکی از مهمترین ابزارهای تثبیت اجتماعی در شرایط ملتهب کنونی دانست و تأکید کرد: در وضعیت عادی، مدیریت گردشگری فرآیندی مبتنی بر تنظیم عرضه و تقاضاست، اما در روزهای التهاب اجتماعی، این حوزه به ابزاری برای مدیریت امید و کاهش تنش تبدیل میشود.
به گزارش گویای خبر، محمد فرزاد میرزایی قلعه، رییس اندیشکده گردشگری هویتمحور با اشاره به شرایط فعلی جامعه اظهار داشت: در حالت عادی، بازار گردشگری بر اساس منطق طبیعی خود حرکت میکند؛ عرضه وجود دارد، تقاضا شکل میگیرد و چرخه اقتصادی فعال میماند. اما امروز جامعه نیازمند نشانههای عینی از پویایی، ثبات و استمرار زندگی است. در چنین شرایطی، رونق گردشگری نه یک شعار، بلکه راهبردی اجتماعی برای کاهش تنش و بازگرداندن امید عمومی است.
رییس اندیشکده گردشگری هویتمحور با بیان این که گردشگری صرفاً صنعت هتل و بلیت نیست، افزود: این حوزه شبکهای درهمتنیده از معیشت، فرهنگ، هویت و سرمایه اجتماعی را در بر میگیرد. تصمیم یک خانواده برای سفر، در واقع نوعی رأی اعتماد به آینده است؛ فعال ماندن یک اقامتگاه بومگردی به معنای تداوم اقتصاد محلی است و برگزاری یک جشنواره فرهنگی نشان میدهد که روایت زندگی بر روایت بحران غلبه کرده است.
میرزایی قلعه معتقد است در مقاطع حساس، گردشگری میتواند نقش «ضربهگیر اجتماعی» را ایفا کند. به گفته او، در حالی که بسیاری از صنایع بزرگ به سرمایههای کلان وابستهاند، گردشگری بیش از هر چیز متکی بر سرمایه اجتماعی است؛ سرمایهای که در روزهای التهاب باید از آن صیانت شود.
این پژوهشگر و سیاستگذار حوزه گردشگری و میراث فرهنگی تأکید کرد: در شرایط عادی، سیاستگذاری گردشگری مدیریت عرضه و تقاضاست؛ اما در روزهای التهاب، سیاستگذاری گردشگری مدیریت امید است.
وی همچنین تصریح کرد که مسوولیت دستگاههای متولی، از جمله وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در شرایط کنونی فراتر از صدور مجوز و تنظیم مقررات است. به باور او، گردشگری باید در اولویت سیاستهای تثبیت اجتماعی و اقتصادی قرار گیرد، زیرا رکود در این بخش تنها به کاهش درآمد منجر نمیشود، بلکه مستقیماً بر روحیه عمومی، نشاط اجتماعی و اعتماد عمومی اثر میگذارد.
میرزایی قلعه هشدار داد که در صورت اتخاذ نشدن تصمیمهای جسورانه برای تحرکبخشی به این صنعت، رکود گردشگری میتواند به رکود روانی و در نهایت انفعال اجتماعی منجر شود. در مقابل، رونق گردشگری این پیام روشن را مخابره میکند که زندگی در جریان است، جامعه ایستاده است و آینده قابل ساختن است.
چارچوب پیشنهادی سیاستی برای حمایت از گردشگری
وی در این یادداشت، پنج محور سیاستی را برای حمایت از بخش خصوصی گردشگری پیشنهاد کرده است:
۱. بسته تثبیت فوری برای جلوگیری از تعطیلی کسبوکارها
- تعویق و تقسیط مالیات و حق بیمه فعالان گردشگری
- تمدید خودکار مجوزها بدون دریافت هزینه
- اعطای خط اعتباری سرمایه در گردش با نرخ ترجیحی و ضمانت دولتی
- تنفس ششماهه برای بازپرداخت تسهیلات پیشین
۲. تحریک هدفمند تقاضای داخلی بهعنوان سیاست اجتماعی
- اجرای «کارت سفر ایرانی» با یارانه محدود و هوشمند برای دهکهای متوسط
- هدایت سفرهای سازمانی، دانشآموزی و کارمندی به استانهای کمتر برخوردار
- طراحی کمپین ملی سفرهای کوتاه و کمهزینه با مشارکت رسانهها و بخش خصوصی
۳. کاهش نااطمینانی و مدیریت ریسک
- ایجاد صندوق جبران خسارت لغو سفر در شرایط بحرانی
- توسعه بیمههای حمایتی ویژه کسبوکارهای خرد گردشگری
- تضمین حداقل اشغال مراکز اقامتی در قالب قراردادهای همکاری استانی
۴. اصلاحات نهادی و تسهیل محیط کسبوکار
- راهاندازی پنجره واحد سرمایهگذاری گردشگری در استانها
- کاهش زمان صدور مجوز برای پروژههای کوچکمقیاس و بومگردی
- تفویض اختیار بیشتر به مدیران استانی برای واکنش سریع به شرایط متغیر
۵. روایتسازی فعال در رسانهها
- پوشش گسترده رویدادهای بومی و فرهنگی بهعنوان نشانههای حیات اجتماعی
- معرفی کارآفرینان گردشگری بهعنوان نماد تابآوری ملی
- تقویت دیپلماسی گردشگری منطقهای برای ارسال پیام ثبات و امنیت
به باور محمد فرزاد میرزایی قلعه، گردشگری در شرایط کنونی یک انتخاب تجملی نیست، بلکه ضرورتی در حکمرانی اقتصادی و اجتماعی کشور است. این صنعت میتواند همزمان سه کارکرد حیاتی ایفا کند: حفظ معیشت صدها هزار فعال بخش خصوصی، بازسازی امید اجتماعی و تقویت انسجام ملی از مسیر تجربههای مشترک فرهنگی.
وی در پایان تأکید کرد: در روزهایی که جامعه خسته است، سفرهای کوتاه، طبیعتگردی، میراث فرهنگی و تجربههای جمعی میتواند پیوندهای اجتماعی را ترمیم کند. رونق گردشگری میتواند تنشها را کاهش دهد و افق آینده را روشنتر سازد؛ از اینرو، تصمیمگیری و اقدام بهموقع در این حوزه ضرورتی فوری است.
