چابهار، گرهگشای زنجیره تامین کشور در شرایط تحریم
ریمدان دروازه نوین تجارت ایران
توسعه ظرفیتهای بندری، لجستیکی و ترانزیتی چابهار و فعالسازی هرچه بیشتر مرز ریمدان بعنوان دروازه نوین تجارت ایران، علاوهبر تقویت زنجیره تامین کالا و امنیت اقتصادی کشور، میتواند جایگاه کشورمان را به عنوان محور تجارت و ترانزیت منطقه در شرایط تحریم و تحولات بینالمللی ارتقا دهد.
به گزارش گویای خبر نقل از روابط عمومی سازمان منطقه آزاد چابهار، چابهار در سالهای اخیر از یک بندر مهم تجاری به یکی از کانونهای راهبردی اقتصاد دریامحور ایران تبدیل شده است؛ منطقهای که به واسطه قرار گرفتن در ساحل دریای عمان و دسترسی مستقیم به آبهای آزاد اقیانوسی، از ظرفیتهای کمنظیری برای توسعه تجارت، ترانزیت، صادرات، سرمایهگذاری و اتصال اقتصاد ایران به بازارهای منطقهای و جهانی برخوردار است.
وجود بندر شهید بهشتی، دسترسی به کریدورهای بینالمللی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب، همجواری با کشورهای پاکستان، افغانستان، هند و کشورهای آسیای میانه، ظرفیتهای گستردهای را برای تبدیل چابهار به هاب لجستیکی و تجاری کشور فراهم کرده است.
در کنار این مزیتها، توسعه صنایع پتروشیمی، فولاد، شیلات، صنایع معدنی، فرآوری و بستهبندی کالا، انبارداری، خدمات بندری و حملونقل ترکیبی، جایگاه منطقه آزاد چابهار را در معادلات اقتصادی کشور بیش از گذشته تقویت کرده است.
چابهار؛ بازوی اقتصاد ایران در شرایط تحریم
کارشناسان اقتصادی معتقدند در شرایطی که تحریمها، تنشهای منطقهای و اختلال در برخی مسیرهای تجاری بینالمللی، اهمیت تنوعبخشی به مسیرهای تامین کالا و تجارت خارجی را دوچندان کرده است، چابهار میتواند به عنوان یکی از مهمترین نقاط اتکای اقتصاد ملی در حوزه تامین کالاهای اساسی، مواد اولیه صنایع، توسعه صادرات غیرنفتی و گسترش مبادلات منطقهای ایفای نقش کند.
در این میان، مرز ریمدان به عنوان نزدیکترین و مهمترین گذرگاه رسمی ایران با پاکستان در جنوب شرق کشور، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای تجارت و ترانزیت منطقه را دارد؛ ظرفیتی که میتواند ضمن افزایش حجم مبادلات اقتصادی دو کشور، زمینه رونق سرمایهگذاری، توسعه اشتغال، تقویت کریدورهای شرقی و افزایش تابآوری اقتصادی کشور را فراهم سازد.
مرز ریمدان در شهرستان دشتیاری به عنوان یکی از راهبردیترین گذرگاههای جنوب شرق کشور، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای مهم تجارت و ترانزیت ایران با شبهقاره هند را دارد.
این مرز به دلیل قرار گرفتن در کوتاهترین مسیر زمینی ارتباطی ایران با ایالتهای جنوبی پاکستان، از جایگاه ویژهای در توسعه مبادلات اقتصادی، بازرگانی و حملونقل منطقهای برخوردار است.
اهمیت ریمدان تنها به موقعیت مرزی آن محدود نمیشود؛ این گذرگاه در پهنهای قرار گرفته که کشورهای پاکستان، هند و چین در دو سوی ارتباطات تجاری آن قرار دارند؛ سه کشوری که در مجموع بیش از ۳۷ درصد جمعیت جهان را در خود جای دادهاند و از بزرگترین بازارهای مصرفی و تولیدی دنیا به شمار میروند.
همین مزیت جغرافیایی، ریمدان را به یکی از ارزشمندترین نقاط اتصال ایران به بازارهای آسیایی تبدیل کرده است.
کارشناسان حوزه تجارت معتقدند توسعه زیرساختهای این مرز میتواند زمینهساز افزایش صادرات غیرنفتی، رونق تجارت مرزی، توسعه کریدورهای شرقی و تقویت جایگاه ایران در زنجیرههای تامین منطقهای و بینالمللی شود.
اهمیت این منطقه زمانی دوچندان میشود که بدانیم با مصوبه مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۸، محدوده منفصله ریمدان با وسعت پنج هزار هکتار نیز به منطقه آزاد چابهار الحاق شد؛ اقدامی که با هدف تقویت پیوندهای تجاری ایران با پاکستان، توسعه اقتصاد مرزی و بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای ترانزیتی جنوب شرق کشور صورت گرفت.
امروز منطقه آزاد چابهار با وسعت بیش از ۸۲ هزار هکتار، برخورداری از بندرهای شهید بهشتی و شهید کلانتری، دسترسی مستقیم به آبهای آزاد اقیانوسی، ظرفیتهای گسترده صنعتی، پتروشیمی، معدنی، شیلاتی، لجستیکی و تجاری و همچنین اتصال به مرز راهبردی ریمدان، به یکی از مهمترین پیشرانهای اقتصاد دریامحور کشور تبدیل شده است؛ ظرفیتی که میتواند نقش تعیینکنندهای در توسعه تجارت خارجی، افزایش صادرات، جذب سرمایهگذاری، ایجاد اشتغال و ارتقای جایگاه ایران در کریدورهای بینالمللی ایفا کند.
در چنین شرایطی، توسعه چابهار و فعالسازی ظرفیتهای مرز ریمدان تنها یک برنامه منطقهای نیست، بلکه بخشی از راهبرد ملی برای افزایش تابآوری اقتصادی، تنوعبخشی به مسیرهای تامین کالا و تقویت نقش ایران در تجارت و ترانزیت منطقهای و جهانی به شمار میرود.
چابهار؛ گرهگشای زنجیره تامین کشور در شرایط تحریم و بحران / ریمدان دروازه نوین تجارت ایران
سعید مقدم، مدیر حملونقل و ترانزیت سازمان منطقه آزاد چابهار در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار ایرنا با تشریح نقش راهبردی ایران در کریدورهای بینالمللی، از برنامههای این سازمان برای توسعه زیرساختهای لجستیکی، تقویت تجارت منطقهای، بهرهگیری از ظرفیتهای اقتصادی چابهار و تبدیل مرز ریمدان به یکی از مهمترین دروازههای تجاری میان ایران و پاکستان سخن گفته است.
با توجه به شرایط منطقهای و اهمیت روزافزون مسیرهای ترانزیتی، جایگاه ایران در کریدورهای بینالمللی و زنجیره تامین کالای کشور را چگونه ارزیابی میکنید؟
جمهوری اسلامی ایران به واسطه موقعیت ممتاز جغرافیایی خود همواره یکی از مهمترین حلقههای اتصال شرق به غرب و شمال به جنوب بوده است. دسترسی به آبهای آزاد، همجواری با کشورهای متعدد و قرار گرفتن در مسیر تجارت منطقهای، ظرفیت کمنظیری را برای ایفای نقش موثر در اقتصاد منطقه فراهم کرده است.
امروزه کریدورهای ترانزیتی تنها مسیر جابهجایی کالا نیستند، بلکه بخشی از زیرساخت امنیت اقتصادی کشورها محسوب میشوند. تامین کالاهای اساسی، مواد اولیه صنایع و نیازهای مصرفی جامعه به پایداری این شبکهها وابسته است و هرچه تنوع مسیرهای تامین و ترانزیت افزایش یابد، تابآوری اقتصاد ملی نیز بیشتر خواهد شد.
تجربه دوران دفاع مقدس چه درسهایی برای مدیریت امروز زنجیره تامین کشور دارد؟
دوران جنگ تحمیلی نشان داد که اتکا به تعداد محدودی مسیر برای تامین کالا میتواند در شرایط بحرانی مشکلات جدی ایجاد کند. در آن دوران، کشور با وجود تهدیدات گسترده و محدودیتهای متعدد توانست با بهرهگیری از ظرفیتهای جایگزین و مدیریت هوشمندانه لجستیک، نیازهای اساسی را تامین کند.
این تجربه ارزشمند ثابت کرد که موقعیت جغرافیایی ایران یک مزیت راهبردی است و هر زمان که این ظرفیت بهدرستی فعال شود، میتواند اثر تحریمها و فشارهای خارجی را تا حد زیادی کاهش دهد.
آیا این ظرفیت جغرافیایی در شرایط تحریم نیز میتواند به کمک اقتصاد کشور بیاید؟
بدون تردید. ایران یکی از معدود کشورهایی است که به طور همزمان از دسترسی به آبهای آزاد، مرزهای گسترده زمینی و بازارهای منطقهای برخوردار است. این ویژگی امکان تعریف مسیرهای متنوع برای تامین کالاهای اساسی، مواد اولیه و نیازهای تولیدی را فراهم میکند.
منطق اصلی تابآوری اقتصادی نیز همین است؛ یعنی اگر یک مسیر با محدودیت مواجه شد، مسیرهای جایگزین بتوانند بدون وقفه وارد چرخه تامین شوند. تقویت بنادر، پایانههای مرزی، انبارها، شبکه حملونقل ترکیبی و همکاریهای منطقهای میتواند جایگاه ایران را به عنوان هاب ترانزیتی منطقه تثبیت کند.
در این میان منطقه آزاد چابهار چه نقشی ایفا میکند؟
چابهار یکی از مهمترین نقاط راهبردی کشور در حوزه تجارت خارجی و ترانزیت محسوب میشود. دسترسی مستقیم به آبهای اقیانوسی و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی کشورهای آسیای میانه، افغانستان، پاکستان و هند، مزیتی است که کمتر نقطهای در کشور از آن برخوردار است.
چابهار میتواند هم در تامین کالاهای اساسی و مواد اولیه مورد نیاز کشور نقشآفرین باشد و هم به عنوان مرکز صادرات، ترانزیت و توزیع مجدد کالا در منطقه عمل کند. این منطقه ظرفیت آن را دارد که به یکی از مهمترین پیشرانهای توسعه اقتصادی کشور تبدیل شود.
چابهار؛ گرهگشای زنجیره تامین کشور در شرایط تحریم و بحران/ ریمدان دروازه نوین تجارت ایران
ساخت پل در مسیر جاده ریمدان برای تسهیل ورود و خروج کالا و مسافر
بازگشایی و توسعه مرز ریمدان چه تاثیری بر تجارت منطقه خواهد داشت؟
مرز ریمدان یکی از مهمترین گذرگاههای اقتصادی میان ایران و پاکستان است و توسعه آن میتواند به افزایش مبادلات تجاری، رونق مناطق مرزی و گسترش همکاریهای اقتصادی دو کشور منجر شود.
سازمان منطقه آزاد چابهار با رویکردی توسعهمحور، برنامههای متعددی را برای ارتقای زیرساختهای حملونقلی، تسهیل فرآیندهای مرزی، توسعه خدمات لجستیکی و ایجاد بستر مناسب برای فعالیت تجار در دستور کار قرار داده. هدف ما اینست که ریمدان از یک گذرگاه مرزی صرف، به یک مرکز موثر تجارت و ترانزیت منطقهای تبدیل شود.
توسعه تجارت با پاکستان چه دستاوردهایی برای کشور و منطقه چابهار به همراه خواهد داشت؟
پاکستان یکی از مهمترین همسایگان ایران با ظرفیتهای گسترده اقتصادی و بازار مصرف قابل توجه است. توسعه مبادلات با این کشور میتواند فرصتهای جدیدی برای صادرات، تجارت مرزی و همکاریهای اقتصادی ایجاد کند.
برای چابهار نیز این موضوع از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا موجب فعالتر شدن کریدورهای شرقی کشور، افزایش بهرهوری زیرساختهای لجستیکی، رونق سرمایهگذاری و ایجاد فرصتهای شغلی جدید خواهد شد. هرچه تعاملات اقتصادی با کشورهای همسایه تقویت شود، اقتصاد کشور در برابر فشارهای خارجی مقاومتر خواهد شد.
چشمانداز پیش روی چابهار و شبکه ترانزیتی کشور را چگونه میبینید؟
چشمانداز ما تبدیل ایران به یکی از بازیگران اصلی کریدورهای بینالمللی و ارتقای جایگاه چابهار به عنوان دروازه تجارت اقیانوسی کشور است. با توسعه زیرساختهای ترانزیتی، تقویت بنادر، فعالسازی ظرفیتهای مرزی و گسترش همکاری با کشورهای همسایه، میتوان سهم ایران را در تجارت منطقهای و بینالمللی افزایش داد.
منطقه آزاد چابهار و مرز ریمدان ظرفیت آن را دارند که در سالهای آینده به موتور محرک تجارت شرق کشور، تقویت زنجیره تامین و توسعه روابط اقتصادی ایران با پاکستان و سایر کشورهای منطقه تبدیل شوند؛ ظرفیتی که میتواند نقش مهمی در رشد اقتصادی، افزایش اشتغال و ارتقای جایگاه ژئوپلیتیکی ایران ایفا کند.
