گویای خبر – رشد و تکامل روحی و معنوی انسان، جز در ارتباطی سالم و صحیح با دیگران رقم نمی‌خورد؛ چرا که انسان خواه ناخواه، وابسته به اجتماع و نیازمند تعامل با دیگران است؛ تعاملی که بیش یا کم، بر همه ساحت‌های زندگی او تأثیرگذارند و چنان چه نتواند در ارتباط‌هایش، «همدلی» را تجربه کند، نخواهد توانست تعاملی کامل و منطقی برقرار سازد. بنابراین باید فرهنگ همدلی را در میان عوامل اجتماعی، زمینه‌ای ضروری و شاید بی‌بدیل برای سعادت فرد و جامعه دانست.

همدلی، گوهری است که در عرصه­‌های مختلف و متناسب با نوع روابط ممکن است شکل‌های متفاوت بگیرد. در خانواده و روابط خویشاوندی، نسبت به دوستان و همکاران و همسایگان و در جامعه، نسبت به هم‌کیشان و هموطنان و همفکران و حتی در برابر مخالفان و بیگانگان، به گونه‌های مختلفی از همدلی نیاز داریم تا هدف همدلی به درستی برآورده شود.

اختلافات روزافزون، شکاف‌های اجتماعی عمیق، نزاع‌ها و دعواهای گاه جنایت‌آمیز، همگی حکایت از این می‌کند که افراد در حال دور شدن از یکدیگر هستند و هر روز که می‌گذرد، بیش از پیش خود را نسبت به اطراف خود، حتی نزدیک‌ترین کسان خود، بیگانه می‌بینند.

برخی مفاهیم که مختصات فرهنگ همدلی را ترسیم می‌کنند، به قرار زیر هستند:

وفاق و سازگاری

افراد در مواجهه با یکدیگر، هنگامی که نشانه‌های اختلاف بروز می‌کند، می‌توانند بلافاصله در مقابل هم موضعی خصمانه بگیرند و از همان آغاز سخت گرفته تا بتوانند در نهایت، حق خود را از دستبرد و تعرض احتمالی طرف مقابل حفظ کنند. اما در وضعیت مطلوب، بنای هر دو طرف، بیش و پیش از هر چیز دیگر، بر وفق و مدارا خواهد بود. نه به این دلیل که قدرت مجادله و تهاجم ندارند، بلکه در مدارا و ملایمت، آرامش و آسایشی بیشتر و نتیجه‌ای مطلوب‌تر می‌بینند. نکته دیگر، رابطه دوسویه همدلی و مداراست. به همان ترتیب که مدارا به همدلی نیاز دارد، به افزایش آن نیز کمک می‌کند و چه بسا که همدلی‌ها و مهرورزی‌ها از رفتارهای نرم و آرام بهانه می‌گیرند.

همدردی و غم‌زدایی

همدل شدن، دردهای انسان را به دردهای مشترک تبدیل می‌کند. آن که اهل همدلی است، بیش از آن که بخواهد با صبرپیشگی، خود را در برابر ناملایمات مصون سازد، به دردهای دیگران می‌اندیشد و برای رفع آن، رنج‌هایی را بر خود هموار می‌سازد.

این اخلاق نیکوی انسانی که شایسته است بنی‌آدم به آن زینت یابند و در سراسر گیتی «چو عضوی به درد آورد روزگار، دگر عضوها را نماند قرار» مورد تأکید است. وقتی که نیازها و غصه‌ها از جنس مادی نیست یا از دست انسان کاری برای رفع نیازهای مادی بر نمی‌آید، «همدردی» حداقل کاری است که می‌توان انجام داد و از این طریق است که دردهای انسان شریک می‌یابد و تحمل آن آسان‌تر می‌شود. بنابراین هنگامی که کسی را دردی فرا می‌گیرد، افراد به همدلی درونی خود اکتفا نمی‌کنند و آن را با رفتار و گفتاری شایسته پیوند می‌زنند. مثلاً به عیادت بیماران می‌روند و از بیانی مهرآمیزتر بهره می‌برند و در مجموع، توجه بیشتری را مبذول می‌دارند.

فروتنی و تواضع

به همان نسبت که خودخواهی، برتری‌طلبی و خودبرتربینی مانع همدلی است، فروتنی زمینه را برای همدلی فراهم می‌کند. احساس برتری، بین افراد، فاصله‌های غیرواقعی و توهم‎‌آمیز می‌اندازد و نمی‌گذارد به هم نزدیک شوند، خود را جای یکدیگر بگذارند و همدلی را تجربه کنند. در مورد فروتنی نیز رابطه‌ای دوطرفه با همدلی برقرار است. به همان ترتیب که انسان‌های متواضع، توان همدلی بیشتری خواهند داشت، اگر کسی همدلی را در روابطش با دیگران تجربه کند، کمتر به خودبرتربینی و تکبر دچار می‌شود.

در جامعه‌ای که همدلی در وضعیت مطلوب قرار دارد، بدون شک حقارت‌ها و فخرفروشی‌ها رونقی ندارند.

تعاون و مواسات

تعاون به معنای همکاری و یاری رساندن به یکدیگر است. جامعه همدل، جامعه‌ای است که افراد آن نسبت به یکدیگر بُخل نمی‌ورزند و برای رفع نیاز یکدیگر، از کمک و مساعدت خویش دریغ نمی‌کنند.

مواسات هنگامی معنا پیدا می‌کند که فردی یا بخشی از جامعه به مشکلی اقتصادی دچار شده است و به همراهی و مساعدت مالی دیگران احتیاج دارد. در این صورت، هر فردی نسبت به نیاز دیگران همان قدر حساس و پی‌گیر باشد که نسبت به نیازهای خودش است. در چنین سطحی از همدلی، تعاون و پشتیبانی مالی و مواسات نسبت به یکدیگر، عجیب نخواهد بود و تأثیر مثبت مواسات بر رزق انسان نیز قابل تأمل خواهد بود.

************

برآمدن و بالیدن همدلی در فرهنگ عمومی جامعه، مستلزم حرکتی آگاهانه است که از یک سو، بر منابع غنی فرهنگ اسلامی و ایرانی تکیه داشته باشد و از سوی دیگر، ناظر به واقعیت‌های جاری جامعه امروز سامان بگیرد و پیش برود. همدلی به عنوان یک ارزش اجتماعی فراگیر، امروزه مورد توجه همه فرهنگ‌ها با هر بنیان (شالوده) و بنیاد (ساختار) فکری قرار گرفته است؛ حتی در مورد فرهنگ‌هایی که تا پیش از این، قرن ها بر اهمیت فردیت و سود و لذت شخصی به عنوان ارزشی اصیل پای می‌فشرده‌اند. این فراگیری به خودی خود مبارک و پسندیده است. اما نباید ما را در مورد راه‌کارهایی که برای تحقق مفاهیمی چون همدلی بیان و توصیه می‌شوند، به اشتباه بیندازد و همه را قابل قبول و برای هر بوم و قومی قابل اجرا بپنداریم. البته باید از همه تجربه‌ها بهره برد و به عنوان حکمت‌هایی در دست دیگران، گرفت و غنیمت شمرد. اما در ضمن باید توجه داشت که رویکردها و نگرش‌های کلی نسبت به حقیقت انسان و جایگاه او در خلقت، می‌تواند در راه‌کارهای خرد و کلانی که از دل این فرهنگ‌ها بر می‌آید، مؤثر باشد.

– تمرکز بر عقاید مشترک، زمینه را برای فروکش کردن هیجان‌ها، افزایش درک متقابل و پذیرش حقیقت فراهم می‌کند. وقتی که در اعتقادات بتوان این نقاط اشتراک را مبنایی برای همدلی قرار داد، در سایر اختلافات که صرفاً جنبه فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و… دارند نیز می‌توان با این الگو رفتار نمود و اختلافات و تفاوت‌ها را بر محوری مشترک نگه داشت و از تفرقه و پراکندگی رهایی جست. هم چنین تأثیری که رفتارهای ما در پررنگ یا کمرنگ شدن نقاط اشتراک جامعه دارند، نشان می‌دهد که تا چه اندازه در خدمت فرهنگ همدلی بوده‌ایم.

– علاوه بر آن که شناخت افراد جامعه نسبت به یکدیگر به یافتن نقاط اشتراک کمک می‌کند، نزدیکی و صمیمیت میان آن‌ها را افزایش می‌دهد و از این جهت نیز امکان بیشتری را برای همدلی فراهم می‌نماید. در حقیقت با این نگاه، دید و بازدید اسباب شناخت هستند و شناخت، زمینه همدلی را ایجاد می‌کند. گفت‌وگو نیز یکی دیگر از این اسباب و شاید رساترین آن‌ها است که شفاهی یا مکتوب، تصویری یا شنیداری و به صورت سنتی یا با وسایل ارتباطی جدید، ما را با یکدیگر آشنا می‌سازد. شناخت دیگران به معنای عبور از مرزهای شخصی و اطلاع از اسرار یکدیگر نیست و آشکار است که منظور نهفته نماندن جنبه‌هایی از شخصیت ماست که به همدلی بیشتر کمک می‌کند.

– نقش زمینه‌های اجتماعی بیرون از خانواده را در تقویت همدلی عمومی نباید نادیده گرفت. بازارها که نماد حیات مالی جامعه محسوب می‌شوند، همدلی مالی را در بین بازاریان تقویت می‌کند.

– تقویت عدالت اجتماعی، بزرگ‌ترین خدمتی است که می‌توان به همدلی نمود.

– آگاهی از اهمیت همدلی برای جاری ساختن آن در زندگی کافی نیست و باید از توانایی‌های لازم برای ایجاد و تقویت آن برخوردار بود. بخشی از این مهارت‌ها، بیشتر قلبی و ذهنی‌اند تا رفتاری؛ مانند آن چه درباره برتری طلبی گفته شد و اگر شخص بتواند آن را از نگرش خود بزداید، این مهارت را خواهد داشت که با دیگران در موقعیتی برابر بنشیند و نسبت به وضعیت آن‌ها همدلانه بیندیشد و قضاوت کند. اما بخش دیگری از این مهارت ها، به رفتارهای ما کار دارند. به عنوان مثال، شخصی که مهارت بیشتری در بیان احساسات خویش و گوش سپردن به سخنان دیگران و فهم احساس آن‌ها داشته باشد، همدلی را در سطح بالاتری تجربه خواهد کرد. آموزش این مهارت‌ها و ارایه الگوهایی از ارتباط همدلانه می‌تواند توانایی و انگیزه همدلی را در جامعه افزایش دهد.

مأخذ: مجموعه فرهنگ عمومی و آداب شهروندی، علی شیرازی و همکاران، ناشر: عابداندیش، قم، جلد دوازدهم، چاپ اول، 1395.

نوشته فرهنگ عمومی و آداب همدلی اولین بار در گویای خبر. پدیدار شد.

گویای خبر – ایجاد نشاط و امید اجتماعی، یکی از وظایف حکومت است. موضوعی که می‌تواند مسیر پیشرفت جوامع را هموار کرده و زمینه بحران‌های مختلف را محدود و مسدود سازد. این وظیفه در جامعه امروز ایران از اولویت مضاعفی برخوردار است؛ چرا که دشمنان این مرز و بوم از هیچ تلاشی برای ایجاد یأس، ناامیدی و سرخوردگی در جامعه ایرانی فروگذار نمی‌‌کنند. چگونگی خارج ساختن جامعه از اتمسفر منفی ‌اندیشی و ایجاد امید و مثبت‌‌نگری به آینده در یک فضای ملموس و در دسترس، از اولویت‌­ها است.

یکی از موارد، برگزاری «رویدادها» با هدف تقویت ارزش‌های سنتی و بازسازی آن در جهان جدید است. با ورود به عرصه‌های جهان جدید از جمله سرمایه‌گذاری در ساخت بازی‌‌های رایانه‌ای، شبکه‌های اجتماعی و تنظیم رویکرد جامعه نسبت به رویدادهای جهانی (نظیر گسترش مصرف موسیقی، آموزش زبان، گرایش جوانان به سمت رمزارزها و…) می‌‌توان این موضوع را در دستور کار نهادهای فرهنگی قرار داد. اصلی‌ترین هدف برگزاری «رویداد»، ایجاد همبستگی و انسجام اجتماعی است.

برگزاری «رویداد» از ابعاد مختلفی می‌تواند مورد توجه سیاست‌‌گذاران قرار گیرد. از سه بعد می‌توان به پیشنهاد برگزاری رویداد توجه کرد: فضای عمومی جامعه، روح حاکم بر نظام اداری، مسأله هویت.

– پر شدن زندگی روزمره از وقایع تکراری، خبرهای منفی و چشم‌اندازهای نگران‌‌کننده، یکی از واقعیت‌های امروز جامعه ما است. به طور کلی انسان‌ها از انجام امور تکراری، خسته و ملول می‌‌شوند و از امور خرق عادت استقبال می‌‌کنند. جایگاه محرم و صفر، نوروز و ماه مبارک رمضان در زیست ایرانی- اسلامی و تقویم سالانه کشور، نشانه همین موضوع است. ضمن این که گرایش مزبور در جامعه جدید شدت بیشتری یافته و مردمان دوره معاصر دایماً درصدد دستیابی به امر نو و وضعیت نو بودگی هستند. از سوی دیگر، محدود شدن اوقات فراغت به فضاهای شخصی و بعضاً شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی که در دوران فراگیری ویروس کرونا شدت یافت، پیامدهای بسیاری برای جامعه ایرانی داشته است. جامعه‌ای که دشمنان آن دستِ بالایی در عرصه مجازی داشته و ناتوانی در نفوذ به عرصه عینی و فیزیکی جامعه را در فضای مجازی جبران کرده‌اند. مجموعه عوامل فوق سبب شده است تا جامعه به شدت نیازمند خبرهای خوب و امیدآفرین باشد؛ خبرهایی که مردم را از عرصه فردی و مجازی به محیط جمعی و عینی وارد کند.

– کم بودن یا ناچیز بودن بودجه‌های عمرانی، محدودیت مراجعان برای دریافت مجوز فعالیت‌‌های تولیدی، خدماتی و… سبب پیدایش نوعی بیکاری پنهان در نظام اداری کشور شده است؛ موضوعی که احساس ناتوانی و بیهودگی را در ساختار بوروکراسی و دیوانی ایران گسترش می‌دهد و فرهنگ بطالت را توسعه می‌بخشد. این در حالی است که بیکارگی، احساس غیرمفید بودن و دریافت حقوق بدون ارایه خدمت، نه تنها ریشه‌های عزت نفس و افزایش خلاقیت و شکوفایی استعداد افراد و مجموعه‌‌ها را می‌خشکاند، بلکه سبب فسادآفرینی فردی و سازمانی خواهد شد. بنابراین، نظام اداری کشور به شدت نیازمند تزریق حس مفید بودن، کارآمدی و اثربخشی است.

– هنگامی که درباره «رویداد» سخن گفته می‌‌شود، به ناگاه طیفی از پدیده‌های مشابه و دغدغه‌‌های فرهنگی به اذهان وارد می‌‌شود. ولنتاین، نوروز و گلاب‌گیری در کاشان، رویدادهایی دارای دامنه نفوذ و بازار جهانی، ملی و محلی هستند. هویت‌های محلی از پتانسیل بالایی برای شکوفایی برخوردار هستند. به ویژه هویت ایرانی- اسلامی، پدیده‌‌ای است که ریشه در مؤلفه‌های تاریخی، جغرافیایی، زیست‌ محیطی و… داشته و قابلیت عظیمی برای تکثیر و جهش دارد. هویت محلی واجد ظرفیت‌‌های موسیقایی، بصری، روایی، اسطوره‌‌ای، زبانی، فراغتی، مصرفی، اقتصادی و… بوده و در یک کلمه می‌‌تواند سبک زندگی را در معنایی بومی بازسازی و بازآفرینی کند و این مهم‌ ترین بستر تولد چیزی است که از آن به «رویداد» تعبیر می‌کنیم.

با توجه به وضع کنونی کشور، آن چه هویت ملی را تقویت می‌کند، ایجاد امید به آینده و توجه بیشتر به مزایای زندگی در یک سرزمین است. بنابراین، برگزاری رویداد به اهتمام نهادهای رسمی، سه کارکرد دارد:

۱- نظارت ضمنی محتوایی و کنترل خط اصلی روایتی که از رویداد شکل می‌‌گیرد؛

۲- جلوگیری از انفعال و فروخفتگی جامعه که به بددلی‌‌ها و یأس عمومی دامن زده و اذهان مردم را آماده پذیرش امور ویرانگر می‌سازد؛

۳- گنجاندن نمادهایی مانند پرچم، سرود ملی، زبان فارسی و… در حاشیه رویداد که معمولاً با استقبال مردم رو به­ رو می‌‌شوند.

بنابراین، «رویداد» باید بتواند همه ظرفیت‌های مادی و معنوی و انسانی را با محوریت یک ظرفیت خاص و منحصر به فرد به خدمت درآورد.

امروزه بخش‌‌هایی از ظرفیت‌ فرهنگ‌‌های محلی در جهات مختلفی فعال هستند و مثلاً در قالب‌هایی نظیر ایجاد بازارچه‌های فروش محصولات، ارایه خدمات تورهای گردشگری یک روزه، شرکت در تفریحات گروهی و خانوادگی، گرفتن غرفه در جشنواره‌های مردم ‌شناسی و… پی­‌گیری می‌‌شوند. اما عمده قالب‌‌های کنونی نمی‌‌توانند ظرفیت‌های موجود را در قالب رویدادی فراگیر که بتواند مردم و فرهنگ عمومی را متأثر سازد، متبلور کنند.

استان‌ها و شهرستان‌‌های کشور می‌بایست فهرستی از ظرفیت‌‌هایی که تمایز آن‌ها را از سایر مناطق برجسته می‌‌سازد، احصا کنند. ظرفیت‌های ارسالی باید با روایت دقیق و موجزی همراه باشند که چگونگی طراحی این ظرفیت در قالب یک رویداد و هم­ راستا با هویت ملی را ترسیم نماید.

برگزاری یک رویداد نیازمند توجه به سه مقوله «تأمین مشارکت حداکثری» و «آشنایی با مخاطرات اجرایی» و در صورت لزوم «راهبرد اولویت ‌یابی» است.

– مقوله مشارکت حداکثری، یکی از ویژگی‌‌های «رویداد» است و اصولاً  آن چه یک رویداد را با فرهنگ عمومی مرتبط می‌سازد، خصلت مشارکت است. به همین ترتیب، بسیاری از همایش‌ها و سمینارهای تخصصی که در کشور برگزار می‌شوند، خصلت همگانی نداشته و نمی‌توانند فرهنگ عمومی را متأثر سازند. از سوی دیگر، همواره این سؤال وجود دارد که چگونه می‌‌توان زمینه مشارکت مردمی را فراهم ساخت؟ این پرسش در شرایطی ذهن سیاست‌گذار را به خود معطوف ‌کرده است که کمابیش روشن است ظرفیت‌‌هایی مانند اقشار، اصناف، خیریه‌‌ها، مساجد، هیأت‌ها و حسینیه‌ها، نخبگان، معتمدین، نهادهای غیردولتی و… واسطه‌های واگذاری امور به مردم هستند.

اصولاً سه دسته انگیزه‌های مادی، معنوی و فرامادی می‌‌توانند زمینه مشارکت مردمی را مهیا سازند. به عنوان مثال، انگیزه‌‌های معنوی سبب مشارکت مردم در اقامه عزای امام حسین علیه السلام هستند. آیین‌ها و مناسکی نظیر برپایی «کاروان‌های راهیان نور» و نیز «پیاده‌روی اربعین» به عنوان پدیده‌های معنوی خاص مطرح شده ‌اند. هم­ چنین، کسب منافع مادی اعم از کسب درآمد و نوسازی محل کار یا افزایش احترام و پرستیژ اجتماعی می‌‌تواند اقشار و اصناف را برای ورود به عرصه عمومی ترغیب کند. سرانجام، انگیزه‌‌های فرامادی می‌‌توانند زمینه مشارکت خیرین برای ساخت مدارس در مناطق محروم را ایجاد کنند یا دانشجویان را به مطالبه عدالت تشویق نمایند. در این شرایط، جلب مشارکت قاطبه مردم در یک رویداد، مستلزم شناسایی انگیزه‌ها و نیز هدایت و حمایت از صاحبان انگیزه است.

– عدم واگذاری نقش اصلی به مردم (اقشار، اصناف، خیریه‌ها، مساجد، هیأت‌ها و حسینیه‌ها، نخبگان، معتمدین، نهادهای غیردولتی) در رویداد، برخلاف هدف برگزاری آن است. تبدیل رویداد به محمل سخنرانی مقامات صاحبان تریبون نظیر استاندار، فرماندار، امام جمعه، فرماندهان نظامی و سایر مسؤولان دولتی، نادیده گرفتن علایق و تمایلات مردم را در پی دارد.

– مشارکت اجتماعی با انگیزه‌‌های متعددی مرتبط است که انگیزه اقتصادی یکی از آن‌ها است. حال اگر ظرفیت محلی وجود دارد که نمی‌تواند هیچ یک از انواع انگیزه‌های انسانی را تحریک کند، بدیهی است که باید در فرآیند دیگری مورد توجه واقع شود و آن، فرآیند اولویت‌یابی است. در نتیجه، ظرفیتی که هیچ انگیزه‌ای حاضر به حمایت از آن نیست- اگر حقیقتاً چنین ظرفیتی وجود داشته باشد- تنها در صورتی قابل پی ­گیری است که اولویت آن برای مسؤولان محلی و ملی روشن شود و به واسطه اولویت بالای خود، امکان جلب سرمایه‌‌گذاری دولتی در این عرصه را فراهم کند. ضمن این که پرداختن به ظرفیت‌های بدون هیچ ­گونه حامی، بسیار محدود خواهد بود؛ چرا که دولت جمهوری اسلامی به لحاظ مالی و نیروی انسانی توان زیادی برای پرداختن به چنین ظرفیت‌هایی ندارد.

منبع

– تقویت نشاط اجتماعی و هویت ملی از دریچه بازآفرینی ظرفیت ‌های محلی و خلق رویدادهای مشارکت‌ آفرین، اسماعیل نوده فراهانی، 1400

نوشته لزوم ایجاد و تقویت نشاط و امید اجتماعی در جامعه اولین بار در گویای خبر. پدیدار شد.

به گزارش گویای خبر، در چند سال اخیر جهش و رشد تولید علم در کشورمان در زمینه­ های مختلف پزشکی، صنعتی، هسته­ ای و … موجب شده است، راه و مسیر تولید محصولات داخلی با همان کیفیت محصولات خارجی و در برخی مواقع برتر از آن، هموارتر شود. بنابراین قسمت اصلی و مهم کار که همانا ایجاد انگیزه برای ارایه ایده و تولید محصولات داخلی است، در داخل کشورمان آغاز شده است.

پیشرفت تولید علم بومی در سال­ های اخیر موجب گشته است که کشورمان در سطح منطقه از لحاظ تولید علم به جایگاه مناسبی دست یابد و بتواند طرح و ایده­ های خود را به دیگر کشورهای جهان ارایه نماید و زمینه صادرات با برند داخلی و ملی را نیز فراهم کند؛ که این موضوع می ­تواند منشاء تحول در اقتصاد بوده و زمینه ریشه­ کن شدن فقر و بیکاری در کشورمان باشد.

از مزایایی تولید کالا و محصولات داخلی بر کسی از افراد جامعه پوشیده نیست و همگی  به این موضوع ایمان دارند که راه نجات کشور در شرایط کنونی، حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی است. چرا که در صورت تحقق این امر، تمامی حوزه­ های مختلف از جمله حوزه ­های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دستخوش تغییرات مثبت شده و موجب رونق کسب و کار و ایجاد اشتغال و به طبع با ایجاد بازار کار و سرمایه، مشکلات عدیده جوانان برای تشکیل خانواده نیز از بین می­ رود.

به هر حال تمامی این حوزه­ ها به مانند حلقه­ های زنجیر به یکدیگر متصل ­اند و چنانچه یکی از این حلقه ها ناکارآمد شود، بر دیگر حلقه­ ها نیز تأثیر منفی خواهد گذاشت.

حال که شرایط و زیرساخت­ های لازم برای تولید ملی فراهم است، می­ بایست تمامی دستگاه ­ها (قوای سه گانه) به خصوص قوه مقننه و مجریه، دست به دست هم داده و با همراهی و همکاری هم، زمینه تحقق تولید ملی را فراهم سازند تا انشاءالله شاهد رشد صنعت و در کنار آن بالا رفتن کیفیت کالا­های داخلی باشیم.

در این بین علاوه بر جایگاه مجلس در روند حرکت رو به جلو تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی، نقش دولت نیز به عنوان بازوی اجرایی نظام از همه مهم­تر است. قوه مقننه می­ بایستی با تدوین و تصویب لوایح و قوانین مناسب و همچنین رفع هر گونه موانع و مقررات دست و پا گیر جهت سرمایه­ گذاری، دست تولیدکنندگان را برای تولید کالا و محصولات ایرانی باز بگذارد و قوه مجریه نیز از آنان حمایت­ های لازم را به عمل آورد. در این صورت است که علاوه بر رفع نیاز داخلی کشور از واردات بی­ رویه کالا و و محصولات خارجی، می­ توان با ارتقای کیفیت تولید محصولات داخلی، زمینه صادرات آن را به دیگر کشورها فراهم کرد.

یکی دیگر  از کارهای مهم جلوگیری از قاچاق کالا به عنوان مانع بزرگ در حمایت از تولید ملی است. در این میان هر چه قاچاق کالا محدود و کنترل شده­ تر شود، تولید محصولات داخلی رونق بیشتری می­ یابند و بایستی ساز و کارهایی مناسب در نظام بانکی و پولی صادرات و واردات لحاظ گردد تا قاچاق کالا برای افراد سودجو و قاچاقچی به صرفه نباشد. از سوی دیگر باید ارایه تسهیلات در بانک­ ها به سمت بخش­ های مختلف تولیدی و تولیدکنندگانی که کارآفرینی و سرمایه ­گذاری سالم دارند، هدایت شود.

از دیگر موارد مهم در این سال، تغییر ذائقه مردم برای خرید کالا و مایحتایج زندگی­ شان است. با توجه به فرهنگ ناصحیح استفاده از کالاهای خارجی در جامعه، می­ بایست فرهنگ سازی برای مصرف محصولات داخلی در جامعه ترویج و نهادینه شود. این کار نیازمند مطالعه، تحقیق، پژوهش و برنامه ­ریزی بلند مدت است.

این وظیفه مهم بر عهده دستگاه­ های فرهنگی و تبلیغی من­جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صدا و سیماست که با فرهنگ سازی و تولید و ساخت برنامه ­های عمیق، متنوع و جذاب، مصرف کالاهای داخلی را در جامعه نهادینه کنند. از سوی می­ بایست تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی به یک باور و فرهنگ عمومی تبدیل شود. در این خصوص نقش شورای فرهنگ عمومی که از شوراهای اقماری شورای عالی انقلاب فرهنگی است، بسیار تعیین کننده است. شورای فرهنگ عمومی وظیفه سیاستگذاری، هدایت و نظارت بر فرهنگ عمومی کشور را بر عهده دارد و در تمامی استان­ ها نیز فعال و دایر می ­باشد. این شورا دارای جایگاه مناسبی در سراسر کشور به منظور فرهنگ سازی و تعمیق و گسترش فرهنگ استفاده از کالا و محصولات داخلی در جامعه می­ باشد.

از سوی دیگر، رسانه­ ها به وی‍ژه مطبوعات و خبرگزاری­ ها، باید پیشرو در تولید محتوای سودمند و آگاهی­ بخش جهت دانش ­افزایی و پیشرفت کشور باشند و محوریت اطلاع­ رسانی، تحلیل و نقدهای خود را بر اساس تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی پایه­ گذاری نمایند.

نقش خانواده ­ها نیز به خصوص زنان در مصرف کالاهای ایرانی بسیار مهم و حائز اهمیت است. زنان می­ توانند با انتخاب محصولات داخلی از تولید ملی حمایت کنند و الگوی مصرف خانوار را اصلاح نمایند. در صورت تداوم این امر، کودکان و نوجوانان هم با الگوبرداری از خانواده­ های خود به مصرف کالا و محصولات داخلی رو می­ آورند و این همان برنامه ­ریزی بلند مدت برای فرهنگ سازی استفاده از تولیدات ملی است که می­ تواند بسیار تأثیرگذار باشد.

نوشته لزوم فرهنگ سازی برای مصرف محصولات داخلی اولین بار در گویای خبر. پدیدار شد.